Đam mê

Đam mê là ham thích quá độ cái không lành mạnh, trong đó: đam là ham thích, mê là ở trạng thái mất khả năng nhận thức. Nhưng với tính hiện đại thì từ đam mê ngày nay cho phép mọi người xem đó là một hành vi tích cực gần như một động lực để đạt một lý tưởng nào đó:

• Đam mê học tập.
• Đam mê làm việc (công việc).
• Đam mê khoa học.
•  . . .

 Trước đây người ta chỉ nói:

• Đam mê tửu sắc.
• Đam mê bài bạc.
• Đam mê chơi bời.
•  . . . .

Tuy nhiên đối tượng đam mê lại ít bền vững, do đó nó sẽ tự thay đổi theo thời gian, nói môm na là "chán lắm rồi" (vì đó là bản chất thật của từ đam mê).
Chuyện xưa (cách đây 50 năm), có một cậu bé con của một gia đình giàu có, lúc năm sáu tuổi cậu ta đi loanh quanh trong khu vườn của biệt thự mà gia đình cậu ta cư ngụ, cậu ta thích thú và "đam mê" ngắt các loại lá cây và ép vào trong sách để sưu tầm. . ., khi lên 10 tuổi thì cậu ta chuyển qua "đam mê" sưu tầm những con bướm đủ loại với các màu sắc kỳ diệu và cũng đem ép vào trong sách . . ., khi đến tuổi 13 thì cậu ta có thú "đam mê" sưu tầm tem, với khối lượng thơ từ, từ các nước cũng như trong nước do mối quan hệ của cha mẹ cậu ta được gởi đến nhà, ngoài ra cha mẹ cũng không từ chối cho cậu ta tiền để mua thêm những con tem còn thiếu trong bộ sưu tập . . ., cho đến năm 17 tuổi cậu ta dắt về nhà ba bốn bạn nữ học chung lớp và rồi các bộ sưu tập trước đó (lá cây, bướm, tem . .) đã bị cậu ta quăng vào một "xó" nào mà cậu ta chẳng thèm nhớ . . . may mà niềm "đam mê" mới này của cậu ta nhanh chóng bị "dập tắt" bởi cha mẹ cậu ta đã có "giao ước" với một gia đình khác. . .
Do đó nếu ai hỏi riêng tôi: "Ông đam mê cái gì?", thì tôi đã sẵn có câu trả lời:
"Tôi đam mê lao động và chỉ lao động mà thôi!"

Ăn gian và nhường nhịn

Có câu chuyện cười về "mấy ông nhậu" như sau:
Một ông "sồn sồn" trong bàn tiệc phân bua:
"Lúc này hơi yếu, đi nhậu về nhà "quờ quạng" làm rơi bể đồ trong nhà, bị bà xã mắng cho một trận:
    - Ông ngu ơi là ngu, người ta đi ăn nhậu phải biết "ăn gian", nhậu mà "ngay thẳng" làm sao mà hơn người ta được".
Tôi nghe lời "bả", thành ra ngày hôm qua, sau khi nhậu xong "lết" về nhà nó còn khủng khiếp hơn nữa, dựng không nổi cái xe gắn máy, chưa kịp vô nhà vệ sinh đã ói ra đầy nhà, đế sáng vừa lơ mơ tỉnh dậy đã nghe "đài" phát liên tục:
   - Đã dặn rồi, đi ăn nhậu phải biết "ăn gian", thật thà như vậy chỉ có "chết".
Tôi tức quá, giải thích:
   - Trước đây tôi không hề "ăn gian" thì còn "đơ đỡ", hôm qua nghe lời bà, hễ thấy mọi người không chú ý là tui khui tiếp chai mới, ít nhất là tôi uống gấp đôi tụi nó . . ."
Thế là mọi chuyện đã rõ! như vậy đúng là "ăn gian" nên mới bị "mắc cổ" . . ., người vợ nên "khuyên" chồng khi ăn nhậu phải "nhường nhịn" bạn bè thì chắc là đỡ rồi.
Nhưng "chiêu" này đã thử áp dụng vài lần (lấy chai bia còn đầy của mình đổi lấy chai không của người kế bên ), cổ nhân có nói "đi đêm có ngày cũng gặp ma", bị phát hiện, vừa bị "phạt" mà còn bị chê là "đồ ăn gian". Như thế bà vợ nói là đúng rồi còn gì!
Có thể "bà xã" không hiểu rằng dân trong bàn nhậu thì: ai "đúng" thì "thưởng", ai "sai" thì "phạt", mà thưởng hay phạt cũng là "dô trăm phần trăm" (trăm phần trăm, chúng ta là những con bò . . .(quảng cáo của Vinamilk))

Trò sắp làm thầy

Có nhiều "đồng nghiệp" của tôi khi "đứng lớp" không hề xưng mình là "thầy", nhưng sinh viên "luôn" vẫn gọi là thầy (?) lúc đối diện. Đương nhiên một số "đồng nghiệp" khác "có quyền" xưng "thầy" trước mặt sinh viên và sinh viên vẫn gọi người đó là thầy (?), không khác gì nhau.
Thỉnh thoảng tranh thủ chờ lên lớp, vài người rủ nhau đi uống cà phê quán gần trường, ngẫu nhiên lại ngồi một bàn kế với nhóm sinh viên đang ngồi đó (nhưng không ai để ý), tình cờ lúc mọi người đang "thả hồn" lim dim trong ít phút để thư giãn, thì nghe nhóm sinh viên bàn kế bên đang "bình luận" về một vài giảng viên trong trường:
     - Ôi, "thằng cha" đó mà dậy dỗ cái gì, . . . 
     - Trời, "con mẹ" đó nói ai mà thèm nghe . . .
     - Ê, mày nói ai, tao thấy "thầy" đó dậy được mà . . . 
     - Ê, cô đó hiền mà mày . . . .
     - . . . . . .
Còn nhiều ý "trái chiều" không tiện viết lại . . ., chung quy kẻ khen người chê lẫn lộn. Vậy nếu là sinh viên thì được "quyền" nói "xấu" giảng viên cái gì (gọi là nói xấu có "định hướng"):
    - Thầy này không có chuyên môn về môn dậy.
    - Thầy này không có nghiệp vụ sư phạm.
Thế là đủ (quá đủ), giảng viên sẽ vui vẻ nếu bị sinh viên nói:
   - Thầy gì mà chẳng đẹp trai gì cả.
   - Cô gì mà dữ như "quỷ".
  - Thầy gì mà trẻ thế.
  - Cô này "mô đen" quá.
  - . . . . .
Ngược lại, giảng viên không được chê sinh viên:
   - Lớp gì mà ngu thế.
   - Mấy em mất căn bản "trầm trọng" rồi.
   - Mấy người chẳng chịu học gì cả.
   -  . . . . 
Mà có thể "thoải mái" nói:
   - Nếu nghỉ học thì phải nói rõ lý do.
   - Nếu không hiểu thì phải hỏi.
   - Luôn luôn đặt câu hỏi.
   - . . . . .
Kết quả là: trò sắp làm "thầy" rồi!!!!

Tâm lý ăn uống

Một dĩa bánh cuốn ở quán gần nhà là 13 ngàn, "vung lù", ăn no nê nhưng lúc gần hết thì cảm thấy ngán.
Một dĩa bánh cuốn ở chợ Gò vấp, phải gọi dĩa bánh thêm, thì hết 30 ngàn, ăn xong vẫn thấy "ghiền" vì quá ít. Nếu nói dĩa bánh cuốn mắc tiền là ngon (theo quy luật "tiền nào của nấy"), thì không hẳn vậy, nhiều hôm ăn dĩa bánh 13 ngàn thì thấy "quá hạnh phúc", vì vừa ngon lại vừa "no nê", tuy nhiên có hôm ăn thì thấy "chán ngán" như trên đã viết, vậy nguyên nhân là gì?
Khoan trả lời vội, nhớ 2 năm trước, tôi rất thèm ăn cua gạch, cầu gì ước thấy, được "quý nhân" (bí mật!) cho 3 con cua gạch vào dịp "tất niên", kết quả hôm đó sau khi "thanh toán" hết, tôi phải tuyên bố: "Nguyên năm tới, đừng ai cho tôi ăn cua hết nha!".
Vậy bí quyết của nhà hàng là gì!
Đơn giản, đồ ăn ngon thì phải ít thôi!
Mà tâm lý của con người cũng là vậy: cái gì mà ít, sẽ tạo thèm thuồng, thế là "ghiền".
Thật "quái đản", đãi khách mà cho họ ăn uống "no nê", thì họ "than": "Không biết đãi tiệc gì cả, "bắt" người ta ăn no phát ách!"
Mà cho họ ăn ít (vừa đủ), thì lại bị họ than: "Thứ keo kiệt, cho ăn như cho "bố thí"!"
Có một lần tôi được một người Canada đãi ăn tại nhà họ, thức ăn thì "miễn bàn", vì đồ ăn "đầy bàn", riêng khoản nước uống thì rất cầu kỳ, trước tiên tôi thấy họ để sẵn 3 chai rượu trên bàn, vào tiệc chủ nhà khui chai thứ nhất, giới thiệu là rượu vang để khai vị, rót mỗi người 1 ly, tiếp đó, chủ nhà lại lấy chai thứ hai và giới thiệu đây là chai rượu Gin Martini, lại rót cho mỗi người một ly (cái ly khác), được một lúc, chủ nhà như nghĩ ra điều gì, sau này mới biết là ông ta xuống hầm rượu lấy lên hai chai rượu trông rất lạ, và lần lượt khui hết chai này đến chai kia và rót mời mỗi người một ly, tổng cộng là 5 ly, không say vì rượu mà choáng váng với cách uống này, rồi không biết với rượu dư trong 5 chai đó thì chủ nhà "xử" ra sao! Đương nhiên là tàn tiệc thì đồ ăn hầu như vẫn còn nguyên (vì nhìn thôi đã thấy no rồi).
Có điều khi về đến "motel" thì mọi người đều cảm thấy vừa đói và vừa khát, may mà có đem theo mì gói và còn được vài chai bia Canada do một Việt kiều ghé cho trước đó, bữa ăn này "lý tưởng làm sao!".
Ôi! nghề ăn cũng lắm công phu!!!!

Nô lệ của giấy tờ

 
Câu chuyện dưới đây dành cho những "tín đồ" sính "giấy tờ" (trích từ A blog by Sư Giới Tịnh)

Trên đoàn tàu, cô soát vé hết sức xinh đẹp cứ nhìn chằm chằm vào người đàn ông lớn tuổi áng chừng đi làm thuê, hạch sách:

 -Vé tàu!

Người đàn ông lớn tuổi lục khắp người từ trên xuống dưới một thôi một hồi, cuối cùng tìm thấy vé, nhưng cứ cầm trong tay không muốn chìa ra.

Cô soát vé liếc nhìn vào tay anh, cười trách móc:

- Đây là vé trẻ em.

Người đàn ông đứng tuổi đỏ bằng mặt, nhỏ nhẹ đáp:

-Vé trẻ em chẳng phải ngang giá vé người tàn tật hay sao?

Giá vé trẻ em và người tàn tật đều bằng một nửa vé, đương nhiên cô soát vé biết. Cô nhìn kỹ người đàn ông một lúc rồi hỏi:

-Anh là người tàn tật?

-Vâng, tôi là người tàn tật.

-Vậy anh cho tôi xem giấy chứng nhận tàn tật.

Người đàn ông tỏ ra căng thẳng. Anh đáp:

-Tôi… không có giấy tờ. Khi mua vé cô bán vé bảo tôi đưa giấy chứng nhận tàn tật, không biết làm thế nào, tôi đã mua vé trẻ em

Cô soát vé cười gằn:

-Không có giấy chứng nhận tàn tật, làm sao chứng minh được anh là người tàn tật?

Người đàn ông đứng tuổi im lặng, khe khẽ tháo giầy, rồi vén ống quần lên – Anh chỉ còn một nửa bàn chân.

Cô soát vé liếc nhìn, bảo:

- Tôi cần xem chừng từ, tức là quyển sổ có in mấy chữ “Giấy chứng nhận tàn tật”, có đóng con dấu bằng thép của Hội người tàn tật!

Người đàn ông đứng tuổi có khuôn mặt quả dưa đắng, giải thích:

- Tôi không có hộ khẩu của địa phương, người ta không cấp sổ tàn tật cho tôi. Hơn nữa, tôi làm việc trên công trường của tư nhân. Sau khi xảy ra sự cố ông chủ bỏ chạy, tôi cũng không có tiền đến bệnh viện giám định…

Trưởng tàu nghe tin, đến hỏi tình hình.

Người đàn ông đứng tuổi một lần nữa trình bày với trưởng tàu, mình là người tàn tật, đã mua một chiếc vé có giá trị bằng vé của người tàn tật …

Trưởng tàu cũng hỏi:

- Giấy chứng nhận tàn tật của anh đâu?

Người đàn ông đứng tuổi trả lời anh không có giấy chứng nhận tàn tật, sau đó anh cho Trưởng tàu xem nửa bàn chân của mình.

Trưởng tàu ngay đến nhìn cũng không thèm nhìn, cứ nhất quyết nói:

- Chúng tôi chỉ xem giấy chứng nhận, không xem người. Có giấy chứng nhận tàn tật chính là người tàn tật, có giấy chứng nhận tàn tật mới được hưởng chế độ ưu đãi vé người tàn tật. Anh mau mau mua vé bổ sung.

Người đứng tuổi bỗng thẫn thờ. Anh lục khắp lượt các túi trên người và hành lý, chỉ có bốn đồng, hoàn toàn không đủ mua vé bổ sung. Anh nhăn nhó và nói với trưởng tàu như khóc:

- Sau khi bàn chân tôi bị máy cán đứt một nửa, không bao giờ còn đi làm được nữa. Không có tiền, ngay đến về quê cũng không về nổi. Nửa vé này cũng do bà con đồng hương góp mỗi người một ít để mua giùm, xin ông mở lượng hải hà, giơ cao đánh khẽ, nương bàn tay cao quý, tha cho tôi.

Trưởng tàu nói kiên quyết:

- Không được.

Thừa dịp, cô soát vé nói với Trưởng tàu:

- Bắt anh ta lên đầu tàu xúc than, coi như làm lao động nghĩa vụ.

Nghĩ một lát, trưởng tàu đồng ý:

- Cũng được.

Một ông già ngồi đối diện với người đàn ông đứng tuổi tỏ ra chướng tai gai mắt, đứng phắt lên nhìn chằm chằm vào mắt vị trưởng tàu, hỏi:

- Anh có phải đàn ông không?

Vị trưởng tàu không hiểu, hỏi lại:

- Chuyện này có liên quan gì đến tôi có là đàn ông hay không?

- Anh hãy trả lời tôi, anh có phải đàn ông hay không?

- Đương nhiên tôi là đàn ông!

- Anh dùng cái gì để chứng minh anh là đàn ông? Anh đưa giấy chứng nhận đàn ông của mình cho mọi người xem xem?

Mọi người chung quanh cười rộ lên.

Thừ người ra một lát, vị trưởng tàu nói:

- Một người đàn ông to lớn như tôi đang đứng đây, lẽ nào lại là đàn ông giả?

Ông già lắc lắc đầu, nói:

- Tôi cũng giống anh chị, chỉ xem chứng từ, không xem người, có giấy chứng nhận đàn ông sẽ là đàn ông, không có giấy chứng nhận đàn ông không phải đàn ông.

Vị trưởng tàu tịt ngóp, ngay một lúc không biết ứng phó ra sao.

Cô soát vé đứng ra giải vây cho Trưởng tàu. Cô nói với đồng chí lão thành:

- Tôi không phải đàn ông, có chuyện gì ông cứ nói với tôi.

Ông già chỉ vào mặt chị ta, nói thẳng thừng:

- Cô hoàn toàn không phải người!

- Cô soát vé bỗng nổi cơn tam bành, nói the thé:

- Ông ăn nói sạch sẽ một chút. Tôi không là người thì là gì?

Ông già vẫn bình tĩnh, cười ranh mãnh, ông nói:

Cô là người ư? Cô đưa giấy chứng nhận “người” của cô ra xem nào…

Mọi hành khách chung quanh lại cười ầm lên một lần nữa.

Chỉ có một người không cười. Đó là người đàn ông trung niên bị cụt chân. Anh cứ nhìn trân trân vào mọi thứ trước mặt. Không biết tự bao giờ, mắt anh đẫm lệ, không rõ anh tủi thân, xúc động, hay thù hận.

Nguyễn Công Hoan dịch